Годишна сметка и финансиски извештај

Од што се состои годишната сметка

Годишната сметка ја опишува имотната и финансиската состојба на друштвото на крајот на годината и резултатот од работењето. Основни делови се билансот на состојба (имот, обврски и капитал) и билансот на успех (приходи, расходи и добивка или загуба). Белешките објаснуваат како се добиени бројките.

Обемот зависи од големината на друштвото според законот. Помалите друштва поднесуваат поедноставени извештаи, а поголемите и дополнителни, како извештај за парични текови и за промени во капиталот. Категоријата ја одредуваат пазарни критериуми од законот, па управувачот не мора да погодува, туку ја добива од сметководителот.

Годишната сметка е јавен документ. Откако ќе се поднесе до Централниот регистар, партнерите, банките и конкурентите можат да ја видат. Затоа податоците мора да се согласуваат со книгите, а белешките не смеат да остават простор за погрешно читање.

Затворање на годината чекор по чекор

Затворањето почнува со попис на средствата и обврските, заедно со усогласување на сите банкарски сметки и потврда на побарувањата и обврските од купувачите и добавувачите. Без тие три чекори, билансот не може да се смета за сигурен.

Потоа следуваат корекциите: амортизација на основните средства, разграничувања на приходите и расходите и оценка на спорни побарувања. По нив се книжат даночните ставки, а се составува бруто-билансот и се проверува дали се совпаѓа збирот на дебитните со кредитните сметки.

На крај резултатот се пренесува на сметките за капитал, а извештаите се подготвуваат за потпис. Управувачот го потпишува составениот извештај и со тоа презема одговорност за неговата точност.

Амортизација и разграничувања со пример

Основното средство се користи повеќе години, па неговиот трошок се распоредува врз корисниот век. Опрема од 120.000 денари со век од пет години, по линеарен метод, носи годишна амортизација од 24.000 денари. Правилата за најкраток и најдолг век ги одредуваат прописите и даночните правила, па не се избираат слободно.

Разграничувањето е второ чест чекор. Ако на 1 ноември е платен годишен хостинг за 36.000 денари, во тековната година припаѓаат два месеци, односно 6.000, а останатите 30.000 се пренесуваат како унапред платен трошок во следната година. Без разграничување, расходот од првата година е преголем, а од втората премал.

Слично важи и за приходите што се наплатени однапред. Годишна претплата наплатена во декември не е приход од тековната година во целост, туку се распоредува според периодот на услугата.

Поднесување до Централниот регистар и даночната пријава

Годишната сметка се поднесува до Централниот регистар електронски, во законски рок по крајот на годината. Рокот и формите ги објавува регистарот, и тие се менуваат, па провери ги на неговиот сајт или кај сметководителот пред да договориш датум на потпис.

Одделна обврска е даночната пријава за данок на добивка кај УЈП, која се заснова на сметководствената добивка прилагодена со даночни ставки. Некои расходи не се признаваат за даночни цели во целост, па даночната основица може да се разликува од книгите. Тоа прилагодување го прави сметководителот.

Задоцнето поднесување носи казна за друштвото и за одговорното лице, а може и да ја блокира можноста за јавни набавки или банкарски кредит. Затоа датумот на потпис се договора со резерва од неколку дена.

Ревизија и кога е потребна

Големите друштва и некои други обврзници подлежат на задолжителна ревизија од овластен ревизор. Ревизорот ги проверува извештаите и дава мислење, а управувачот се обврзува да обезбеди пристап до книги и документи. Дали тоа се однесува на твоето друштво, потврди ја со сметководител.

Дури и без задолжителна ревизија, банките и инвеститорите можат да побараат ревидиран извештај. Тоа е договорно прашање, а не законско, но влијае на подготовката, бидејќи документи кои стојат подредени ја намалуваат цената на ревизијата.

Подготви за ревизор: записник од попис, потврди од купувачи и добавувачи, усогласувања на банкарски сметки, договори над определена вредност и записници од собранија на содружниците.

Алатки и документи за годишниот цикл

4softerp.net води финансиски ERP и сметководство за повеќе компании, па за секое друштво на сопственикот книгите и извештаите се одделни и лесно се споредуваат. Локални даночни пријави за Македонија не се дел од понудата, па даночната пријава и поднесувањето до регистарот ги прави сметководителот.

4hosting.net е хостинг и VPS, а фактурата за услугата е еден од расходите што се разграничува ако е платена однапред. Чувај ги сите фактури во една архива, за да може ревизорот или сметководителот да го поврзе износот со договорот.

Направи календар за затворање: попис во средината на декември, усогласувања во првата недела од јануари, нацрт-билансот до крајот на јануари и потпис пред рокот за поднесување. Така нема брзање на последен ден.

Одобрување од содружниците и распределба на добивка

Откако е составена, годишната сметка ја одобруваат содружниците на собрание, а одлуката се бележи во записник. На истото собрание одлучуваат дали добивката ќе се исплати како дивиденда, ќе остане во друштвото или ќе се користи за покривање на загуба од претходни години.

Исплатата на дивиденда има свои правила и даночен третман, па сметководителот пресметува колку е достапно за распределба и колку данок се задржува. Пример: ако друштвото има добивка од 600.000 денари, но 150.000 се однесуваат на нереализирани ставки, не се распределува целиот износ без претходна проверка.

Записникот и одлуката се чуваат со годишната сметка. Банка што одобрува кредит или странски партнер што прави проверка по правило ги бара и двата документа, а нивното отсуство го одложува договорот.

Чести грешки при затворање на годината

Најчеста грешка е расход од декември книжен во февруари, затоа што фактурата стигнала доцна. Расходот припаѓа на периодот на настанување, па сметководителот чека на фактури од добавувачи до договорен датум и книжи резервација за оние што не пристигнале.

Втора грешка е неусогласена залиха: попис без записник, или залиха оценета по цена што никој не може да ја потврди. Трета грешка е заборавено основно средство набавено во декември, кое започнува со амортизација од наредниот месец и мора да е внесено со датум на ставање во употреба.

Четврта грешка е мешање на личните плаќања на основачот со фирмените. При затворање, позајмица од основачот се прикажува како обврска, а не како приход, и тоа се објаснува во белешките.

Годишната сметка се поднесува до Централниот регистар во законски рок по крајот на годината. Точниот датум и формите ги објавува регистарот, и тие можат да се менуваат, па потврди ги кај сметководителот пред да закажеш потпис. Задоцнето поднесување носи казна за друштвото и за одговорното лице, затоа остави резерва од неколку дена.

Да. Откако ќе се поднесе до Централниот регистар, податоците стануваат достапни за банки, партнери и конкуренти. Затоа бројките мора да се согласуваат со книгите, а белешките да бидат јасни. Ако фирмата има договор со партнер што бара доверливост, тоа не ја менува обврската за поднесување на законскиот извештај. Тоа важи и за белешките, чија цел е да го објаснат извештајот, а не да ја прикријат состојбата.

Амортизација е распределба на трошокот на основното средство врз корисниот век. Опрема од 120.000 денари за пет години носи 24.000 денари годишен расход. Без неа добивката би била преголема во годината на набавка, а премала во следните. Методот и стапките ги одредуваат сметководствените и даночните правила, и не се бираат произволно.

Задолжителна ревизија важи за големи друштва и за одредени други обврзници, според критериуми од законот. Мала фирма најчесто не подлежи, но банка или инвеститор може да побара ревидирани извештаи по договор. Прашај го сметководителот која категорија му припаѓа на друштвото и подготви документи однапред, за да го скратиш времето на ревизорот.

Подготви се однапред

Организирана евиденција во текот на годината; предавањето е кај надлежните органи.