ДОО — основање на друштво со ограничена одговорност

ДОО, ДООЕЛ или трговец поединец

Малите и средните фирми во Македонија најчесто се основаат како друштво со ограничена одговорност (ДОО) или како ДООЕЛ, кое има само еден основач. Двете форми се уредени со Законот за трговски друштва, а содружникот одговара за обврските на друштвото само до висината на својот влог. Трговецот поединец одговара со целиот личен имот.

Пример: фирма купува стока од добавувач за 400.000 денари, со рок на плаќање од 60 дена, и не успева да плати. Ако е трговец поединец, добавувачот може да бара наплата од личниот имот на сопственикот, вклучително и од станот. Ако е ДООЕЛ, доверителот се наплатува од имотот на друштвото, а сопственикот губи најмногу она што го вложил.

ДООЕЛ може подоцна да стане ДОО со двајца содружници, со измена на актот за основање и упис на промената во регистарот. Затоа е разумно уште на почеток да се избере форма што ќе издржи влез на втор содружник без повторно основање, особено ако се планира инвеститор или семеен член како партнер во првите две години.

Документи и редослед до уписот

Прво се проверува називот во пребарувачот на Централниот регистар, бидејќи не смее да биде идентичен или заблудно сличен со веќе запишан назив. Потоа се определуваат седиштето, претежната дејност според Националната класификација на дејности (НКД) и лицето што ќе го застапува друштвото.

Актот за основање (договор кај ДОО, одлука кај ДООЕЛ) се составува писмено и се заверува кај нотар. Со него, личните документи на основачите и доказот за седиштето се подготвува пријавата, која до Централниот регистар ја поднесува овластен подносител. Многу правни канцеларии и фирми за регистрација нудат целосна услуга со однапред договорена цена.

По уписот друштвото станува правно лице со единствен матичен број, а називот, седиштето, дејноста и застапникот стануваат јавни. Правописна грешка во презимето на управувачот затоа не е ситница: исправката бара нова пријава за промена на податоци.

Основачки влог и управувач

Основачкиот влог може да биде во пари или во ствари и права. Минималниот износ и рокот за уплата ги определува законот и се менувал, па актуелниот услов треба да се провери кај нотарот или во Централниот регистар пред да се напише актот. Ако влогот е опрема, потребна е процена на вредноста.

Управувачот потпишува договори и го застапува друштвото пред трети лица. Може да биде и содружник, но не мора. Актот определува дали управувачот потпишува сам или заедно со друг, а кон банката и клиентите важи она што е запишано во регистарот, не она што основачите си го договориле усно.

Кога има двајца содружници со удели од 60 и 40 проценти, во актот треба да стои кој одлучува за кредит, за купување опрема и за исплата на добивка. Договор што е пишуван само за да помине кај нотарот, а не за вистинските спорни ситуации, најчесто се покажува недоволен кога содружниците ќе се разидат.

По уписот: УЈП, банка и вработени

Со податоците од регистарот друштвото се регистрира кај Управата за јавни приходи и добива единствен даночен број (ЕДБ). Регистрацијата за ДДВ е посебен чекор што зависи од прометот и од видот на дејноста. Работникот се пријавува на задолжително осигурување пред да почне со работа, а не по првата плата.

За деловна сметка банката бара решение за упис, лични документи на управувачот и образец за потписи. Бројот на сметката е IBAN што почнува со MK07 и оди на секоја фактура. Ако ќе наплаќаш од странство, спореди ги провизиите за девизен налог, бидејќи малата разлика по налог се собира во износ на годишно ниво.

Прашај ја банката дали бара печат за картонот на потписи или за налозите. Потврдата за регистрација, актот за основање и документот од УЈП чувај ги заедно, во хартиена и скенирана форма, зашто ќе ти требаат при секое поврзување со банка, лизинг или тендер.

Првата фактура и буџет за три месеци

Фактурата содржи податоци за продавачот и купувачот, ЕДБ, опис на стоката или услугата, количина, цена, износ на ДДВ ако си обврзник, датум и рок на плаќање. Во 4invoices.net податоците за друштвото ги внесуваш еднаш, а секоја нова фактура излегува како PDF со редоследен број и се чува во архива.

Алатката не се поврзува со УЈП и не поднесува пријави во твое име. Ако водиш повеќе друштва, 4softerp.net ги чува книгите одделно по компанија, па трошоците на едното друштво не се мешаат со приходите на другото.

Пресметај буџет за првите три месеци пред да го отвориш друштвото. Ако закупот е 25.000 денари месечно, три месеци значат 75.000 денари пред првата наплата, и тоа без сметководител, банкарски провизии и опрема. Недостигот од резерва најчесто се покрива со позајмици од личната сметка на основачот, што подоцна мора да се објасни во книгите.

Грешки што го одложуваат уписот

Најчеста пречка е несогласување меѓу документите: називот во актот не се совпаѓа со називот во пријавата, или адресата на седиштето е напишана на два различни начини. Регистарот го враќа предметот на дополнување, а секое враќање значи нов круг и дополнително чекање. Пред поднесувањето сите документи се читаат едни покрај други.

Втора честа грешка е дејност што не е покриена со НКД шифра или бара посебна дозвола, на пример превоз, угостителство или здравствена услуга. Дозволата од надлежната институција може да трае подолго од самиот упис, па отворањето на објект не се закажува пред да се знае кога таа ќе дојде.

Трета грешка е основач што го потпишува актот без да ја прочита клаузулата за излез од друштвото. Кога еден од содружниците сака да замине, актот одредува кој го откупува уделот и по каква цена. Ако тоа не е пишано, спорот се решава пред суд, а друштвото во меѓувреме е блокирано.

Самиот упис преку овластен подносител е брз кога документите се комплетни. Најмногу време одзема подготовката: нотарската заверка на актот, уплатата на влогот и отворањето сметка. Ако некој основач е странец, дополнително се потребни преводи и заверки. Планирај неколку работни дена со резерва за дополнувања, а точниот рок побарај го од подносителот на пријавата, кој го знае моменталното оптоварување на регистарот. Не договарај отворање на локал или први испораки пред да имаш решение за упис.

Да, но основачот не поднесува директно до регистарот, туку преку овластен подносител. Актот бара нотарска заверка, а другите документи ги подготвуваш сам. Адвокат или фирма за регистрација е корисна кога дејноста бара дозвола или кога основачот е странец. За обична трговска или услужна дејност, многумина минуваат без правен застапник, но нотарот и подносителот не го заменуваат прегледот на актот од лице што го познава правото.

Се менува актот за основање: ДООЕЛ станува ДОО со двајца содружници, се определуваат уделите и правото на глас, а промената се запишува во Централниот регистар. Ако новиот содружник вложува пари, капиталот се зголемува. Пред потпис договорете што важи при излез на содружник, како се дели добивката и дали новиот содружник има право на управување. Измената се пишува со нотарска заверка и нова пријава.

Законот не го поврзува важењето на документите со печат, но банки, дел од купувачите и некои институции сè уште го бараат. Најпрактично е да ја прашаш банката при отворање на сметката и да нарачаш печат само ако го бара. Фирмата ја обврзува потписот на овластениот управувач, затоа во секој договор јасно напиши ја неговата функција и ЕМБС на друштвото. Ако банката бара печат, трошокот е мал во споредба со блокиран налог.

Од регистрација до прва фактура

Почнете со фактурирање и сметководство уште во денот на регистрацијата.