ДДВ при прекугранична трговија

Стока и услуга: различни правила

При промет на стока клучно е движењето преку граница: изнесување од Македонија значи извоз, внесување значи увоз. Кај услугите нема физичко пренесување, па законот го определува местото на оданочување според видот на услугата и статусот на примачот. Затоа прашањето „каде е услугата“ често е потешко од прашањето „каде е стоката“.

Дополнителен фактор е тоа дали примачот е даночен обврзник. Услуга кон странска фирма со ДДВ-број најчесто се третира поинаку од услуга кон физичко лице во странство. Пред да издадеш фактура кон странец, барај податоци за неговиот статус и сочувај ги, бидејќи УЈП може да побара доказ.

Одлуката за третман ја носи сметководител врз основа на конкретниот случај. Поделбата на стока и услуга ја прави рамка за секоја следна одлука: каде е ДДВ-от, кој го пресметува и кој го плаќа.

Извоз на стока со нулта стапка

Извозот на стока е оданочен со нулта стапка, што значи дека продавачот нема да пресметува ДДВ на излез, а го задржува правото на одбивка на ДДВ од набавките поврзани со извозот. Услов е доказ за изнесување: најчесто извозна царинска декларација со потврда за излез од царинската територија.

Без тој доказ, прометот може да се смета за домашен и да се оданочи со 18 %. Пример: извоз од 1.500.000 денари без документ значи ДДВ од 270.000 денари, што ја плаќа продавачот, а не купувачот во странство. Затоа документацијата се чува по пратка и се наоѓа брзо.

Фактурата за извоз го наведува основот за нулта стапка, идентификацијата на купувачот и опис на стоката. Купувач што пристигнува лично со возило и ја носи стоката сам бара посебни проверки, зашто УЈП внимателно ги гледа случаите на пренос во приватен автомобил.

Увоз на стока: ДДВ на границата

При увоз ДДВ се плаќа при царинењето. Основицата е вредноста на стоката, увозната царина, акцизата и споредните трошоци, како превоз и осигурување до првото одредиште во Македонија. Врз тој збир се применува соодветната стапка, најчесто 18 %.

Платениот увозен ДДВ обврзникот, под услов, го одбива во својата пријава, па крајниот трошок е само финансиски: парите се врзани од границата до подносување на пријавата. За фирма која увезува често, ова е посебна ставка во планот за готовина, што мала фирма често го потценува.

Пример: увоз на опрема за 400.000 денари со царина од 20.000 и превоз од 30.000. Основица 450.000, ДДВ 81.000. Тој износ се плаќа пред да се ослободи стоката од царината. Брокерот издава документ за уплатата, кој е основа за одбивка.

Услуги кон и од странство

Кога македонска фирма дава услуга на странска фирма, често местото на оданочување е кај примачот, па македонски ДДВ не се пресметува. Фактурата го наведува основот и податоците на странскиот обврзник, а ти ги чуваш доказите дека примачот е бизнис, како извод од регистар или потврда за ДДВ-број.

Кога македонска фирма купува услуга од странски добавувач, ДДВ-от најчесто го пресметува примачот преку обратно оданочување, според правилата на законот. Пример: фирма плаќа 1.000 евра за странска софтверска претплата. Таа самата пресметува ДДВ од 18 % и, под услов, го одбива во истата пријава, па нето ефектот е нула.

Заборавеното обратно оданочување се открива при проверка, а УЈП може да бара данок, камата и казна. Затоа сите фактури од странство се собираат на едно место, а сметководителот пред затворање на периодот ги прегледува.

Фактури, докази и валута

Фактурата кон странство мора да ги содржи податоците на двете страни, описот, износот, валутата и основот за ослободување од македонски ДДВ. Ако е во евра, за пријавата износот се претвора во денари по курс определен со прописите. Запиши го методот на конверзија и користи го доследно.

Чувај по пратка или услуга: фактура, договор или нарачка, документ за изнесување или докази за статусот на примачот, и доказ за плаќање. Кога УЈП или ревизор бара објаснување, комплетното досие се предава за еден ден, а не по неделна потрага.

Во 4invoices.net внесуваш податоци за друштвото еднаш, а фактурата излегува како PDF со нумерација и се чува во архива. Алатката не одлучува за третманот на ДДВ и не поднесува пријави до УЈП, па основот за нулта стапка го одредуваш ти или сметководителот.

Плаќање ДДВ во други држави и онлајн продажба

Македонски обврзник може да плати ДДВ во друга држава, на пример на гориво, хотел или саем. Такво плаќање не е домашен ДДВ и не се одбива во македонската пријава. За враќање важат правилата на таа држава, најчесто со барање до нејзиниот орган во рок и со оригинални фактури.

Ако фирмата продава на потрошувачи во странство, прописите на земјата на купувачот може да бараат регистрација за ДДВ таму, зависно од износот и видот на продажба. Македонија не е членка на ЕУ, па не можеш да се ослониш на ЕУ шемите за еден шалтер без претходна проверка.

Веб-страница што продава во странство е техничка основа за таквата продажба. 4hosting.net нуди хостинг и VPS во податочни центри во ЕУ, но не одлучува за ДДВ и не регистрира фирма. Правниот третман го потврдува сметководител или даночен советник од таа држава.

Пример: три сценарија во еден месец

Фирма во еден месец има три настани. Прво, извезува стока за 600.000 денари со уредна извозна декларација, па издава фактура без ДДВ. Второ, купува странска претплата за 300 евра, а ДДВ од 18 % го пресметува самата. Трето, увезува резервни делови за 150.000 денари, и на границата плаќа ДДВ.

Во пријавата за периодот извозот се прикажува како промет со нулта стапка. Обратно оданочената услуга се јавува и како ДДВ на излез и како ДДВ на влез, а увозниот ДДВ е ДДВ на влез врз основа на царинскиот документ. Сметководителот ги разделува трите ставки, за да не се измешаат во збирниот износ.

Ако фирмата ги чува документите по настан, ревизорот го гледа секој износ со неговиот доказ. Ако ги нема, цената на пропуштениот документ е целиот ДДВ од тој настан, плус камата.

Извозот на стока е со нулта стапка, со право на одбивка на претходен данок, ако постои доказ за изнесување од царинската територија. Најчесто тоа е извозна царинска декларација со потврда за излез. Без доказ УЈП може да го смета прометот за домашен и да пресмета 18 % ДДВ, што го плаќа продавачот.

Кога услугата се добива од странски добавувач, ДДВ-от најчесто го пресметува примачот, а не добавувачот. Примачот го пресметува данокот со важечката стапка и, под услови од законот, го одбива во истата пријава. Ефектот на готовина е нула, но ако пресметката се пропушти, УЈП може да бара данок, камата и казна.

Основицата ја сочинуваат вредноста на стоката, царината, акцизата и споредните трошоци до првото одредиште. Врз збирот се применува стапката, најчесто 18 %, а данокот се плаќа при царинење. Увозникот обврзник, под услови од законот, го одбива платениот данок во пријавата. Брокерот издава документ за уплата, што се чува заедно со декларацијата, зашто е основа за одбивка.

Не. 4invoices.net издава PDF фактури, ги нумерира и ги чува во архива, но не одлучува дали испораката е оданочена и не поднесува пријави до УЈП. Основот за нулта стапка или обратно оданочување го одредува сметководителот врз договорот и документите, а фактурата го прикажува тој основ, заедно со податоците на купувачот.

ДДВ преку граница — информативно

Правилата ги проверуваш со даночен советник или УЈП.