Двојно оданочување и СИДО

Како настанува двојното оданочување

Двојно оданочување настанува кога два даночни системи го оданочуваат истиот доход во рамките на една и иста исплата. Македонската фирма што добива дивиденда од странско друштво може да биде оданочена во државата на исплата и повторно дома. Исто така, странец што добива камата од Македонија може да плати данок и тука и во својата држава.

Причината е што секоја држава оданочува според свои правила. Некои оданочуваат според живеалиштето на лицето, други според местото каде е остварен доходот. Кога два системи се преклопуваат на ист доход, без договор данокот може да изнесува збир, што ја прави прекуграничната работа неисплатлива.

Договорите за избегнување на двојно оданочување (СИДО) го решаваат тоа со правила за поделба на право на оданочување и со метод за ослободување, најчесто кредит за платен данок или изземање. Списокот на договори го објавува Министерството за финансии.

Даночно живеалиште и потврда

Основен поим е даночното живеалиште: дали лицето е резидент на државата според нејзините закони. За правно лице, тоа најчесто зависи од седиштето или од местото на управување. Резидентност определува кој договор се применува и кој може да бара намалена стапка.

За да добие поволност од договор, македонската фирма обично му дава на странскиот исплатувач потврда за даночно живеалиште, издадена од УЈП. Без таа потврда исплатувачот ја применува домашната, повисока стапка на данок по одбивка и му ја остава на примачот да бара враќање.

Потврдата се бара пред исплатата, а не по неа, и важи за определен период, најчесто една календарска година, па секоја нова година бара ново барање за потврда. Календар со датуми на истек е едноставна заштита од пропуштање.

Данок по одбивка: дивиденда, камата, авторски права

Данок по одбивка е данок што исплатувачот го задржува од исплатата кон странско лице. Најчесто се однесува на дивиденда, камата и авторски права или лиценци. Домашната стапка може да биде повисока од таа во договорот, при што договорот ја ограничува стапката во државата на исплата.

Хипотетички пример: фирма исплаќа 100.000 евра дивиденда на странски содружник. Ако домашната стапка е 10 %, а договорот предвидува 5 %, разликата е 5.000 евра. За да се примени 5 %, исплатувачот бара потврда за живеалиште и доказ дека примачот е вистински корисник на доходот. Стапките овде се илустрација, а не вистински податоци.

Услугите се третираат поинаку од лиценците и во некои договори се оданочуваат во државата на примачот, освен ако постои постојана установа во државата на исплата. Видот на плаќање мора да се класифицира правилно во договорот, фактурата и пријавата.

Постојана установа

Постојана установа е стално место на работа преку кое странска фирма врши дејност во друга држава: канцеларија, градилиште, склад или овластен застапник. Ако постои, државата домаќин има право да го оданочи профитот што ѝ се припишува на таа установа.

Градилиште или монтажа често создава постојана установа по определено траење, чиј праг го одредува договорот. Македонска фирма што гради објект во странство четири месеци мора да провери дали прагот е надминат и дали фирмата треба да се регистрира таму.

Продажба преку веб-страница обично не создава постојана установа сама по себе, но склад, канцеларија или вработен што склучува договори во странство може. Таквите околности се опишуваат во писмена проценка со даночен советник пред почеток на работа.

Документи што се чуваат

За секое плаќање кон странство се чуваат договор или нарачка, фактура, потврда за живеалиште на примачот, доказ за платен данок по одбивка и банкарски налог. Тие документи го покажуваат основот за стапката, па без нив УЈП може да ја прилагоди пресметката.

За доход добиен од странство се чуваат извештај за платен странски данок и потврда од странската даночна администрација. Овие документи му се потребни на сметководителот за да го искористи кредитот за платен данок и да избегне плаќање двапати.

Фактурите издадени кон странство ги чуваш во 4invoices.net како PDF архива со нумерација, заедно со договорот и потврдата на примачот за живеалиште, за да може основот на стапката да се докаже подоцна. Алатката не пресметува данок по одбивка и не подготвува пријави кон УЈП или странска администрација.

Како да се подготвиш за прво плаќање во странство

Пред првото плаќање направи кус преглед: земја на примачот, постоечки СИДО, вид на доход, потврда за живеалиште и износ. Овие пет податоци го определуваат третманот и можат да се соберат за еден ден, а чуваш ги во досие со договорот за да не се бараат повторно.

Ако имаш повеќе друштва во групата, 4softerp.net ги води книгите одделно по компанија, па секое плаќање се евидентира на вистинското друштво. Локалните даночни пријави не се дел од понудата, па пријавата за данок по одбивка ја поднесува сметководителот.

4hosting.net е хостинг и VPS во ЕУ. Кога фирмата плаќа за вакви странски услуги или ги наплаќа од странски клиенти, видот на услуга и местото на примачот го одредуваат третманот. Прашај даночен советник пред да потпишеш долгорочен договор.

Пример: услуга кон странски клиент

Македонска фирма продава консултантска услуга на клиент во друга држава за 30.000 евра. Прво се проверува дали постои СИДО со таа држава и што вели за услуги. Ако договорот го оставува оданочувањето на државата на примачот, а фирмата нема постојана установа таму, исплатувачот обично не задржува данок.

Ако странската држава бара задржување, клиентот ја применува домашната стапка, освен ако македонската фирма му достави потврда за живеалиште. Добиена потврда пред исплатата може да ја спречи загубата на неколку илјади евра, а пропуштената потврда значи барање за враќање што трае месеци.

Платениот странски данок, ако не се врати, се користи како кредит во македонската пресметка до границата на македонскиот данок за тој доход. Сметководителот ја врши таа пресметка врз основа на документот од странската администрација.

СИДО е договор за избегнување на двојно оданочување меѓу две држави. Определува која држава има право да оданочи одреден доход, како дивиденда, камата или авторски права, и како другата држава го ублажува оданочувањето. Списокот на договори и нивните услови ги објавува Министерството за финансии, а конкретната стапка зависи од текстот на договорот.

Кај Управата за јавни приходи, со барање за конкретен договор и период. Потврдата се бара пред исплатата, за периодот во кој ќе се применува договорот, и му се дава на странскиот исплатувач за намалена стапка на данок по одбивка. Без неа исплатувачот ја применува домашната стапка. Точната постапка и документите потврди ги кај УЈП.

Стално место на работа преку кое фирмата врши дејност во друга држава, како канцеларија, градилиште, склад или овластен застапник. Ако постои, тој дел од профитот го оданочува државата домаќин. Праг на траење за градилиште или монтажа го одредува договорот за избегнување на двојно оданочување. Прашај даночен советник пред проект во странство.

Не. 4invoices.net издава PDF фактури со нумерација и ги чува во архива, но не пресметува данок по одбивка, не го задржува од исплата и не поднесува пријави до УЈП или странска администрација. Стапката по договор и пријавата ги определува сметководителот. Фактурите служат како документ за основа на плаќањето, а не како доказ за самата стапка.

СИДО — информативно

Документите ги подготвуваш со даночен советник.