Упатување работници во странство

Што е упатување и кога настанува

Упатување е ситуација кога македонски работодавец праќа свој работник да работи привремено во друга држава, за свој договор со странски клиент. Работникот останува вработен кај македонската фирма, но извршува работа на странска територија. Тоа е различно од ново вработување кај странски работодавец, каде работникот го менува работодавецот и се применува правото на другата држава.

Клучен е времетраењето и целта. Службено патување од три дена на состанок е едно, а монтажа на опрема во Германија за четири месеци е друго. Колку подолго трае упатувањето, толку повеќе странски правила стапуваат на сила, од пријава на работници до социјално осигурување и данок.

Пред да се најави упатување, фирмата ги собира основните податоци: земја, клиент, период, место на работа, задачи и плата. Врз нив се одредува кои дозволи се бараат. Документите се собираат со резерва од неколку недели пред заминување, бидејќи визи и дозволи не се добиваат за еден ден.

Договор, анекс и плата

Условите на упатувањето се запишуваат во анекс на договорот за вработување или во одлука: земја и место, траење, плата и надоместоци, превоз и сместување, рок на враќање. Усна согласност не е доволна, бидејќи работникот и работодавецот се во различни јурисдикции.

Земјата на работа може да бара минимални услови за работници на нејзина територија, на пример минимална плата, работно време и одмор. Прашај локален правник или клиентот, зашто пониска плата од дозволената може да донесе казна и за македонската фирма и за странскиот клиент.

Пример: монтажер од Македонија работи 3 месеци во објект во странска држава за договорена дневница и плата. Анексот го опишува периодот, а книгите ги евидентираат платата и надоместоците одвоено. Така подоцна нема спор околу тоа што е плата, а што покривање на трошок.

Дозвола за работа, виза и пријава

Македонија не е членка на ЕУ, па македонски работник во ЕУ обично бара виза или дозвола за работа според националните правила на таа држава. Некои држави бараат дозвола на работодавецот, други на работникот, а некои пријава на упатувањето пред почеток на работата.

Рокови и услови се менуваат, затоа ги потврдуваш во конзулатот или кај надлежниот орган на земјата на работа, а не од искуството на колега. Работа без дозвола носи депортација на работникот, казна за клиентот и штета на репутацијата на македонската фирма. Затоа дозволата се проверува пред заминување, а не по прва проверка на градилиштето.

Некои земји бараат и потврда за здравствено осигурување за периодот на работа. Работникот ја носи при влез и при проверка на градилиште. Копии од дозволата, пасошот и договорот се чуваат кај фирмата, а оригиналите кај работникот.

Социјално осигурување и данок

Македонија има договори за социјално осигурување со одредени држави, кои определуваат во која земја се плаќаат придонеси за упатен работник во определен период. Дали договор постои за конкретната држава и колку трае изземањето, проверуваш кај надлежниот фонд пред заминување.

Данокот на личен доход зависи од даночното живеалиште и од договорот за избегнување на двојното оданочување, ако постои. Често се користи правило според кое краткото престојување во странска земја не создава обврска таму, но услови и износи зависат од конкретниот договор. Тема на посебна страница е двојното оданочување.

Фирмата може да добие даночна обврска во странство ако нејзиното присуство се смета за постојана установа. Таквите прашања не се решаваат по искуство, туку со совет од даночен советник пред почеток на проектот.

Дневници, трошоци и евиденција на работно време

За службено патување во странство работодавецот исплаќа дневница и покрива превоз и сместување. Висината на неоданочената дневница ја определуваат прописите, а износот над неа е оданочлив приход. Затоа пресметката ја прави сметководителот, а исплатата се документира со налог за службено патување.

Работното време во странство се евидентира секој ден: почеток, крај, паузи и прекувремена работа. Таква евиденција служи и за македонската плата, и за барањето на клиентот, и за потенцијална проверка на странската инспекција. Табела пишувана по сеќавање, откако ќе заврши проектот, е слаб доказ.

4softhr.net ги чува вработените, отсуствата и евиденциите на присуство, односно работното време по ден. Алатката не пресметува плати и дневници за Македонија и не подготвува пријави за странство. Таа ја организира евиденцијата, а пресметката и документите ги прави сметководителот.

Враќање и затворање на проектот

По враќањето се затвора налогот за патување со сметка на трошоците и со враќање на неискористениот аванс. Работникот ги предава оригиналните сметки и билети, а сметководителот ги проверува и книжи.

Се проверува дали евидентираните часови одговараат на фактурираните услуги кон клиентот. Ако клиентот плаќа по час, а евиденцијата покажува помалку, разликата се решава пред да се испрати последната фактура. Тоа е причина зошто денските записи се чуваат како документ, а не како белешка.

За следниот проект користи ги искуствата: која дозвола доцнела, каде пропадна рокот и што побара инспекцијата. Една страница со лекции заштедува недела во следниот процес.

Пример: монтажа од четири месеци

Фирма склучува договор за монтажа на производна линија во странска држава за четири месеци. Три работници заминуваат во два круга. Пред заминување фирмата ја проверува дозволата, ја потврдува здравствената заштита, потпишува анекси и ја договара дневницата, а возот и сместувањето ги резервира со купени билети на име на работниците. Фактурата кон клиентот ги зема предвид работните часови.

Ако по два месеци клиентот побара уште еден месец, дозволата и анексот се продолжуваат пред да истечат. Работа по рокот на дозволата е ризик за работникот, клиентот и фирмата. Затоа во договорот со клиентот се запишува рок за известување и надомест за итни продолжувања.

Секоја промена се евидентира: заменет работник, нова дата, прекин поради болест. Евиденцијата на присуство и отсуство е основата за спор околу фактурираните часови, па се чува како документ и по затворање на проектот.

Тоа зависи од договорот за социјално осигурување меѓу Македонија и земјата на работа, ако таков постои, и од траењето на упатувањето, па не постои општ одговор за сите држави. Некои договори дозволуваат придонесите да се плаќаат во Македонија за ограничен период. Пред заминување потврди го кај надлежниот фонд и добиј пишана потврда.

Анекс на договорот, дозвола или виза според правилата на земјата на работа, пријава на упатувањето ако таа држава ја бара, и документ за здравствено осигурување за периодот на престој. Рокови и услови се менуваат, затоа почни на време и потврди ги во конзулатот или кај надлежниот орган на таа држава, не од искуство на други фирми.

Не. 4softhr.net води вработени, отсуства и евиденција на присуство, но не пресметува плати, дневници и придонеси за Македонија и не подготвува пријави за странство или дозволи за работа. Пресметката ја прави сметководителот. Евиденцијата на работни часови во алатката ја користиш како основа за плата и за фактурирање кон клиентот, а пресметките и документите за странство ги потврдува сметководителот или правникот.

Дневницата за службено патување се исплаќа врз налог за службено патување, а висината што не се оданочува ја одредуваат прописите. Износот над неа е оданочлив приход. Пресметката ја прави сметководителот, а работникот ги чува сметките и билетите. Налогот се затвора по враќањето со сметка на трошоците и враќање на неискористениот аванс.

Упатување — информативно

Евиденција на вработени и отсуства; А1 се издава кај надлежниот орган.