ЕУ извоз и увоз

Договорната основа за трговија со ЕУ

Македонија има Спогодба за стабилизација и асоцијација (СПА) со ЕУ, која ја уредува трговијата со индустриски и земјоделски производи. За голем дел од индустриските производи со потекло од Македонија се применува преференцијален царински режим при влез во ЕУ, а за дел од земјоделските и преработените производи важат квоти или посебни услови.

Преференцијата не се применува автоматски, туку на стока што ги исполнува правилата за потекло. Фирма која само препакува увезена стока не може да бара македонско потекло. Правилата за секоја тарифна ознака ги проверуваш пред да понудиш цена со нулта царина.

Договорната рамка не ги заменува националните барања на државата членка. Државите членки се разликуваат по начинот на контрола, а увозникот во ЕУ мора да има идентификација за царински цели (EORI). Прашај го купувачот за неговите податоци уште пред првата понуда.

Извоз во ЕУ: документи и ДДВ

Основни документи за извоз се фактура, пакувачка листа, превозен документ (CMR при камионски превоз), извозна царинска декларација и, ако се бара преференција, доказ за потекло. Македонската царина на излез ја потврдува декларацијата, и таа потврда е клучен доказ за ослободување од ДДВ.

Извозот се оданочува со нулта стапка, со право на одбивка на претходен данок, под услов да постои доказ за изнесување на стоката. Без него УЈП може да го смета прометот за домашен и да пресмета 18 % ДДВ. Пример: извоз од 2.000.000 денари без доказ може да донесе обврска од 360.000 денари.

Фактурата за купувач од ЕУ се издава со ознака за ослободен извоз, ЕДБ на продавачот и идентификација на купувачот, најчесто во евра, со ДДВ-број на купувачот кога тоа го бара неговата земја. Купувачот ја користи за увоз во својата земја. Погрешно напишан опис на стока во фактурата и декларацијата предизвикува застој на границата.

Увоз од ЕУ во Македонија

При увоз од ЕУ македонскиот увозник поднесува царинска декларација, плаќа царина по тарифата или по преференцијалната стапка ако има доказ за потекло, и плаќа ДДВ на границата. Основицата за ДДВ вклучува вредност на стоката, царина и споредни трошоци како превоз и осигурување до македонската граница.

Пример: стока за 500.000 денари, царина 5 %, превоз 30.000. Основицата за ДДВ е 500.000 плус 25.000 плус 30.000, односно 555.000. ДДВ по 18 % е 99.900, што се плаќа на границата, а за обврзник е предмет на одбивка. Стапката на царина тука е хипотетичка и зависи од тарифната ознака.

Брокер или царински застапник се користи најчесто, особено за првите увози, за да се потврди тарифната ознака пред купувањето. Тој ја проверува тарифната ознака, а ти му ги даваш договор, фактура и податоци за транспорт. Грешна тарифна ознака носи дополнителна царина, камата и казна, па изборот на брокер е важен.

Технички и производни барања

За производи што влегуваат на пазарот на ЕУ, царината е само еден услов. Електрична опрема, играчки, градежни материјали и машини бараат CE ознака и технички досие. Храна бара следливост и потврди за безбедност, а козметика и хемикалии имаат посебни прописи за состав и означување.

Ознаките, упатствата и пакувањето мора да бидат на јазикот на земјата каде се продава. Македонски извозник што испорачува во Германија и дава упатство само на англиски може да добие враќање на пратката од дистрибутерот, иако царината не пречи.

За дел од производите треба сертификат од акредитирана лабораторија. Резервирај време за тестирање пред да потпишеш договор со рок на испорака, бидејќи тестот може да трае повеќе недели.

Транспорт, Incoterms и осигурување

Условите на испорака (Incoterms) определуваат кој го плаќа превозот, кој презема ризик и кој ја врши царинската постапка. На пример, EXW значи купувачот го презема товарот од твојот магацин, а DAP значи ти го носиш до договореното место без увозна царина.

Изборот влијае на цената. Ако нудиш DAP, додај ги превозот, граничните такси и осигурувањето во цената, а ако нудиш EXW, јасно запиши дека сите понатамошни трошоци се на купувачот. Усно ветување „доставуваме до вас“ не е услов на испорака.

Осигурувањето на пратката покрива штета при превоз. Камион со стока од 3.000.000 денари без осигурување е ризик што банката и купувачот го гледаат како слабост на договорот.

Фактурирање, евиденција и алатки

Фактурите кон ЕУ се издаваат најчесто во евра и мора да ја содржат веќе споменатата ознака за ослободен извоз. Во 4invoices.net податоците за друштвото и купувачот се внесуваат еднаш, а PDF фактурата носи број и се чува во архива, од каде ја вадиш на барање на царина или ревизор.

4softerp.net води финансиски ERP и сметководство за повеќе компании. Кога увозот и извозот минуваат низ различни друштва, книгите се одвоени по компанија. Алатките не поднесуваат царински декларации и не се поврзуваат со царинските системи.

Годишно прегледај ги условите и документите на купувачите во ЕУ: царинска идентификација, ДДВ-број и контакт на одговорното лице. Застарени податоци значат погрешна фактура и одложена испорака.

Пример: прва пратка кон ЕУ со бројки

Фирма испраќа 800 комада по 25 евра, односно 20.000 евра, а курсот за пресметка е околу 61,5 денари за евро. Вредноста во денари е 1.230.000. Извозот е со нулта стапка на ДДВ ако постои извозна декларација со потврда за излез, па продавачот не пресметува данок, а го задржува правото на одбивка за влезот.

Ако пратката има доказ за потекло и стоката ги исполнува правилата, купувачот во ЕУ не плаќа царина. Хипотетички, при редовна стапка од 4 %, економијата е 800 евра, што за купувачот често е пресудно кога избира меѓу македонски и друг добавувач. Доказот е затоа дел од понудата.

Трошоците на продавачот се превоз (на пример 1.200 евра), царински застапник, доказ за потекло и осигурување. Заради јасна цена, понудата ги раздвојува стоката и логистиката, а условот на испорака е запишан како Incoterms.

Извозот се оданочува со нулта стапка, со право на одбивка на претходен данок, ако постои доказ за изнесување на стоката од царинската територија. Најчесто тоа е извозна царинска декларација со потврда за излез од македонската царина, што се чува заедно со фактурата. Без доказ УЈП може да го смета прометот за домашен и да пресмета ДДВ по стапка од 18 %.

Доказ за потекло: сертификат EUR.1 или изјава за потекло на фактурата, зависно од вредноста и статусот на извозникот. Стоката мора да ги исполнува правилата за потекло за својата тарифна ознака, а не само да биде испратена од Македонија. Без доказ увозникот во ЕУ плаќа редовна царина, а подоцнежно враќање е бавно. Грешка во потеклото или тарифната ознака може да донесе дополнителна наплата со камата.

Основицата ја сочинуваат вредноста на стоката, царината, акцизата и споредните трошоци до границата, како транспорт и осигурување. Врз збирот се применува 18 %, а ДДВ се плаќа на границата. Обврзник на ДДВ, под услови од законот, може да го одбие плаќањето во пријавата. Тарифната ознака и точната основица ги потврдува царински застапник или сметководител.

Не. 4invoices.net издава PDF фактури и ги чува во архива, а 4softerp.net води сметководство по компанија. Ниту една од нив не се поврзува со Царинската управа или со царински системи на ЕУ. Декларациите ги подготвува царински застапник или тоа го правиш ти преку надлежниот систем. Документите по пратка чувај ги на едно место за случај на проверка.

ЕУ извоз — информативно

Царинската документација се подготвува кај царината и овластен шпедитер.