Плата и придонеси

Од договор до прв работен ден

Вработувањето почнува со писмен договор според Законот за работни односи: работно место, работно време, плата, место на работа и траење на договорот. Договорот се потпишува пред почетокот на работата, а секоја страна добива по примерок, на јазик и со термини што работникот ги разбира. Договор потпишан по првиот ден е слаб доказ за условите што важеле од почеток.

Пред првиот работен ден работодавецот го пријавува работникот на задолжително социјално осигурување. Работа без пријава е прекршок со казна, а ако работникот се повреди во првиот ден, а не е пријавен, работодавецот ја носи целата одговорност. Пријавата затоа не се остава за крајот од неделата.

Во досието на работникот се чуваат договорот, личните податоци, документот за стручна подготовка, податок за сметка за исплата и, кога работното место го бара, потврда за здравствена способност. Тоа досие е основата за секоја подоцнежна платна пресметка и за секоја контрола на инспекцијата на трудот.

Бруто, придонеси, данок и нето

Бруто платата е износот договорен во договорот. Од неа се пресметуваат придонеси за пензиско и инвалидско, здравствено и осигурување во случај на невработеност, а од основицата по придонесите се пресметува данок на личен доход. Она што останува е нето платата што работникот ја добива на сметка.

Стапките и олеснувањата се менуваат со законски измени, па точната пресметка ја прави сметководителот според прописите во моментот на исплата. Не користи стапка од стар текст или од колега, зашто грешка од еден процентен поен кај 50 вработени се претвора во голема сума на годишно ниво, со камата и казна.

Вкупниот трошок на работодавецот не е само бруто платата. Тука се додаваат надоместоци од договорот или колективниот договор, како превоз до работа и храна. Кога планираш ново вработување, побарај од сметководителот месечен вкупен трошок, а не само износот што го договараш со кандидатот.

Месечниот тек на платата

Платата се пресметува на крајот од месецот врз основа на евиденција на присуство, отсуства и прековремена работа. Ако работникот изработил 168 часа, од кои 8 прековремени, пресметката ги одвојува, бидејќи прековременото време се плаќа со додаток и е ограничено со закон.

По пресметката се подготвува платна листа, а работникот добива преглед со бруто износ, придонеси, данок и нето. Исплатата оди на неговата сметка во договорениот рок, а придонесите и данокот се уплатуваат според правилата на законот. Месечната пријава за придонеси и данок (МПИН) се поднесува до УЈП електронски.

Работодавец што доцни со исплата прави прекршок, а работникот може да бара камата или да поднесе жалба до инспекцијата на трудот. Календарот има три фиксни точки: собирање присуство, пресметка и исплата, и секоја има одговорно лице, замена и датум.

Отсуства, годишен одмор и боледување

Работникот има право на годишен одмор според закон и колективен договор, а работодавецот одобрува кога ќе се искористи. Одморот се евидентира секогаш со почеток и крај, а неискористените денови се пренесуваат или се исплаќаат според правилата. Таа евиденција инспекцијата на трудот може да ја побара.

Боледувањето се оправдува со потврда од лекар и се евидентира со период, а надоместокот го исплаќаат работодавецот и фондот за здравствено осигурување според правилата за времетраењето. Потврда внесена доцна значи пресметка направена погрешно, која подоцна се коригира во следната плата.

Пример: работничка е на боледување 12 работни дена во март. Евиденцијата треба да го покаже точниот период, а платната листа да го раздели работниот дел од дел на боледување. Ако отсуствата се пишуваат на хартија од различни луѓе, грешка во пресметката е прашање на време.

Што евидентира 4softhr.net, а што не

4softhr.net води човечки ресурси и евиденција на работно време: вработени, отсуства и евиденции на присуство. Така податоците за часови и одмор стојат на едно место, а прегледот по месец му го даваш на сметководителот без да собираш табели од повеќе луѓе.

Пресметката на плати е достапна само за Романија. За Македонија алатката не пресметува бруто, нето, придонеси или данок, не изработува МПИН и не поднесува ништо до УЈП. Платата ја пресметува сметководителот или платен софтвер што ги применува македонските правила.

Поделбата на работата е едноставна: ти го собираш присуството и одобрувањето на одмор, а сметководителот пресметува. Ако размената има иста форма секој месец, на пример табела со вработен, часови, одмор и боледување, грешките при пренос практично исчезнуваат.

Чести грешки при плати

Најчеста грешка е исплата „на рака“ што не е книжена: износот во плик над платата не оди во придонеси, па работникот нема основа за пензија и надоместоци. Покрај казната за работодавецот, отпуштен работник може да бара утврдување на вистинската плата пред суд.

Втора грешка е мешање на надоместоци со плата. Превозот до работа, дневницата за службено патување и трошокот за храна имаат свој даночен третман, па се водат во посебни ставки, а не во збирен износ „додатоци“ што подоцна никој не може да го објасни.

Трета грешка е прековремена работа без писмено одобрение. Ако менаџерот ја бара усно, а часовите не се евидентирани, работникот подоцна ја бара пред суд, а работодавецот нема доказ. Секое прековремено одобрување се пишува со датум, број на часови и потпис на двете страни.

Пример: прва плата на нов вработен

Нов продавач започнува на 15-ти во месецот. Договорот и пријавата на осигурување се готови пред почеток, а присуството се бележи од првиот ден. На крајот на месецот сметководителот пресметува плата само за работените денови, не за целиот месец, и ја заокружува според правилата на колективниот договор.

Ако продавачот има договорен пробен период, договорот го наведува траењето, а двете страни знаат дека отказот во тој период има посебни правила. Пробниот период не го ослободува работодавецот од пријава на осигурување и од редовна исплата на плата.

Проверка на прв ден од месец: дали новиот работник е во списокот за присуство, дали има сметка за исплата и дали е пријавен. Три потврди во пет минути ја спречуваат најчестата грешка при првата плата, а тоа е вработен што работел и не е пресметан.

Потпиши писмен договор за вработување и пријави го работникот на задолжително социјално осигурување пред да почне со работа. Подготви досие со лични податоци, документ за стручна подготовка и податок за сметка за исплата. Работа без пријава е прекршок со казна и ризик од одговорност ако работникот се повреди. Договорот и потврдата за пријава се чуваат во досието на работникот.

Не. Пресметката на плати е достапна само за Романија и не важи за македонските правила. 4softhr.net води вработени, отсуства и евиденција на присуство, па податоците за часови и одмор ги имаш на едно место и ги предаваш на сметководителот без повторно препишување. Бруто, придонеси, данок и МПИН ги подготвува сметководителот или платен софтвер што ги применува македонските правила за плата.

МПИН е месечната пријава за пресметани придонеси и данок на личен доход што работодавецот ја поднесува до УЈП. Таа ги покажува износите по работник и се поднесува во рокот определен со прописите. Подготовката ја прави сметководителот, а управувачот проверува дали бројот на работници и вкупните износи се совпаѓаат со платните листи.

Да. Прековремената работа е ограничена со закон и се плаќа со додаток според прописите и договорот, а работникот не може да биде присилен да ја врши преку границата што ја пропишува законот. За евентуален спор, најсилен доказ е писмено одобрение со датум и број на часови, заедно со месечната евиденција на присуство. Усно барање од менаџер без запис е слаб основ и за работникот и за работодавецот.

Евиденција на вработени

Вработени, отсуства и присуство на едно место; без пресметка на плата.