Thuế GTGT tại Việt Nam tính theo phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Thuế suất phổ thông là 10%, một số nhóm chịu 5% hoặc 0%, còn mức 8% chỉ áp dụng tạm thời cho nhóm hàng theo nghị quyết còn hiệu lực.
Phương pháp khấu trừ lấy thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ. Phương pháp này áp dụng cho doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Số thuế phải nộp có thể bằng không hoặc âm nếu trong kỳ mua nhiều hơn bán, và phần âm được khấu trừ sang kỳ sau hoặc hoàn trong trường hợp luật cho phép.
Phương pháp trực tiếp tính thuế bằng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, với tỷ lệ khác nhau theo nhóm ngành. Phương pháp này dành cho các đối tượng không đáp ứng điều kiện khấu trừ, như một số hộ và cá nhân kinh doanh hay tổ chức chưa thực hiện đầy đủ sổ sách. Người nộp thuế theo phương pháp này không được khấu trừ thuế đầu vào.
Việc chọn không hoàn toàn tự do. Điều kiện áp dụng phương pháp khấu trừ do pháp luật thuế quy định, và doanh nghiệp mới thành lập thường mặc nhiên thuộc diện khấu trừ nếu thực hiện đúng chế độ kế toán.
Thuế suất phổ thông là 10%. Một số hàng hóa, dịch vụ thiết yếu chịu thuế suất 5%, và xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu đáp ứng điều kiện chịu thuế suất 0%. Có nhóm không chịu thuế hoặc không kê khai tính thuế theo luật.
Trong nhiều năm, Chính phủ ban hành các nghị quyết giảm thuế suất từ 10% xuống 8% cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ, có thời hạn và có danh mục loại trừ. Vì vậy 8% không phải thuế suất mặc định. Phải đối chiếu từng mặt hàng với văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm lập hóa đơn.
Khi áp mức giảm, hóa đơn thường phải thể hiện rõ thuế suất đã áp dụng, và người bán phải tuân thủ cách ghi mà văn bản hướng dẫn yêu cầu. Chọn nhầm thuế suất là lỗi hay gặp nhất của doanh nghiệp bán nhiều loại hàng.
Thuế đầu vào chỉ được khấu trừ khi có hóa đơn hợp pháp, hàng hóa dịch vụ phục vụ hoạt động chịu thuế, và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch từ ngưỡng giá trị luật quy định. Ngưỡng này đã thay đổi theo từng thời kỳ nên phải đối chiếu mức đang hiệu lực.
Chứng từ thanh toán thường là sao kê ngân hàng hoặc lệnh chuyển khoản. Nếu người mua thanh toán tiền mặt cho giao dịch vượt ngưỡng, phần thuế đó có nguy cơ bị loại khỏi khấu trừ khi cơ quan thuế kiểm tra, dù hóa đơn là hợp lệ.
Hóa đơn của người bán bị cơ quan thuế xác định là rủi ro có thể kéo theo việc loại khấu trừ phía mua. Vì thế nên tra cứu tình trạng hoạt động của người bán trước khi chốt các hợp đồng lớn.
Doanh nghiệp kê khai theo tháng hoặc theo quý. Quy định hiện hành cho phép kê khai theo quý với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trước ở mức dưới ngưỡng được nêu trong văn bản, và doanh nghiệp mới thành lập thường chọn theo ngưỡng này. Cần kiểm tra điều kiện cụ thể với cơ quan thuế.
Tờ khai tháng thường nộp chậm nhất vào ngày thứ hai mươi của tháng sau, tờ khai quý vào ngày cuối của tháng đầu quý sau. Nộp qua cổng thuế điện tử là bắt buộc đối với phần lớn doanh nghiệp, kèm chữ ký số.
Nộp muộn bị tính tiền chậm nộp theo ngày, và có thể bị xử phạt hành chính. Khai thiếu thuế bị truy thu cộng phạt, nên dù không phát sinh doanh thu trong kỳ, tờ khai vẫn phải nộp.
Nhiều doanh nghiệp mới dồn việc kê khai vào ngày cuối vì chưa quen cổng thuế điện tử. Nên thử đăng nhập, kiểm tra chữ ký số và nộp thử bộ hồ sơ trước hạn ít nhất vài ngày, để có thời gian xử lý nếu hệ thống báo lỗi định dạng hoặc dữ liệu không khớp.
Giả sử một công ty bán hàng gia dụng trong quý có doanh thu chưa thuế năm trăm triệu đồng, toàn bộ chịu thuế suất 10%, nên thuế đầu ra là năm mươi triệu đồng. Cùng quý, công ty mua hàng và dịch vụ có hóa đơn hợp lệ trị giá ba trăm triệu đồng chưa thuế, thuế đầu vào ba mươi triệu đồng.
Nếu mọi khoản mua đều đủ điều kiện khấu trừ, thuế phải nộp là hai mươi triệu đồng. Nếu hai mươi triệu đồng trong số hàng mua bị thanh toán bằng tiền mặt vượt ngưỡng và bị loại khỏi khấu trừ, thuế đầu vào được tính giảm tương ứng và số thuế phải nộp tăng lên. Ví dụ này chỉ minh họa cách tính; số liệu thực tế lấy từ sổ sách của bạn.
Việc đăng ký, kê khai và nộp thuế GTGT thực hiện trực tiếp với cơ quan thuế. Hệ sinh thái 4b2b không kết nối với cổng thuế điện tử, không tạo tờ khai và không gửi dữ liệu cho Tổng cục Thuế.
4invoices cho phép chọn thuế suất trên từng dòng hóa đơn PDF, giúp việc ghi thuế nhất quán, nhưng không tự quyết định thuế suất đúng. 4softerp ghi sổ tài chính kế toán đa công ty; việc đối chiếu sổ với tờ khai do kế toán của bạn thực hiện.
Doanh nghiệp bán nhiều loại hàng dễ chọn nhầm thuế suất giữa 10%, 8% và các nhóm khác, tạo sai lệch giữa hóa đơn và tờ khai.
Bạn chọn thuế suất trên từng dòng hóa đơn; sản phẩm không quyết định thuế suất đúng và không ghi nhận vào cổng thuế.
Cuối kỳ phải tổng hợp thuế đầu vào và đầu ra từ nhiều hóa đơn rồi lập tờ khai, việc dễ sai khi làm thủ công.
Tờ khai GTGT do bạn hoặc kế toán lập và nộp trên cổng thuế điện tử. 4invoices và 4softerp không tạo tờ khai và không gửi dữ liệu cho cơ quan thuế.
Phương pháp khấu trừ tính thuế phải nộp bằng thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ, yêu cầu hóa đơn và chứng từ thanh toán đầy đủ. Phương pháp trực tiếp tính bằng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và không cho khấu trừ thuế đầu vào. Doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán thường thuộc diện khấu trừ.
Không. Mức 8% là mức giảm tạm thời theo các nghị quyết của Chính phủ, chỉ áp dụng cho những nhóm hàng hóa dịch vụ trong danh mục và trong thời hạn nghị quyết quy định, có nhiều nhóm bị loại trừ. Thuế suất phổ thông vẫn là 10%. Trước khi lập hóa đơn cần đối chiếu văn bản đang hiệu lực.
Hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu đáp ứng điều kiện thường chịu thuế suất 0%, cho phép khấu trừ thuế đầu vào và trong trường hợp đủ điều kiện được hoàn thuế. Điều kiện gồm hợp đồng, tờ khai hải quan đã thông quan và chứng từ thanh toán qua ngân hàng; thiếu một trong các điều kiện có thể mất mức 0%.
Doanh nghiệp có doanh thu năm trước thấp hơn ngưỡng quy định trong văn bản hiện hành có thể kê khai theo quý, còn lại kê khai theo tháng. Doanh nghiệp mới thành lập thường được hướng dẫn chọn theo quy mô dự kiến. Hãy xác nhận với cơ quan thuế quản lý để khỏi nộp sai kỳ.
Nếu giá trị giao dịch từ ngưỡng luật quy định mà thanh toán bằng tiền mặt, thuế đầu vào của giao dịch đó không được khấu trừ dù hóa đơn hợp lệ. Giao dịch dưới ngưỡng được linh hoạt hơn. Ngưỡng đã thay đổi qua các thời kỳ, nên hãy kiểm tra số đang hiệu lực.
Trang thông tin: đăng ký và tờ khai GTGT thực hiện với Tổng cục Thuế.
