Hiệp định tránh đánh thuế hai lần hoạt động thế nào
Một khoản thu nhập có thể bị hai nước cùng đánh thuế: nước nơi phát sinh thu nhập và nước nơi người nhận cư trú. Hiệp định giữa hai nước phân định quyền đánh thuế của mỗi bên, thường bằng cách giới hạn thuế tại nguồn hoặc quy định nước cư trú phải miễn hay khấu trừ thuế đã nộp ở nước nguồn.
Việt Nam đã ký hiệp định với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Cấu trúc của các hiệp định thường tương tự nhau nhưng mức thuế suất giới hạn đối với cổ tức, lãi vay và tiền bản quyền khác nhau từng hiệp định, nên không có một con số chung.
Khi hiệp định và luật trong nước quy định khác nhau, hiệp định được ưu tiên áp dụng nếu người nộp thuế đáp ứng điều kiện và hoàn tất thủ tục. Đây là lý do doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới nên đọc hiệp định, không chỉ luật thuế trong nước.
Đối tượng cư trú và giấy xác nhận cư trú
Chỉ cá nhân và tổ chức là đối tượng cư trú của một trong hai nước ký hiệp định mới được hưởng ưu đãi. Tiêu chí cư trú được định nghĩa trong chính hiệp định và luật thuế của mỗi nước, ví dụ nơi đặt trụ sở quản lý thực tế đối với tổ chức.
Doanh nghiệp Việt Nam muốn hưởng ưu đãi của hiệp định ở nước đối tác thường phải xuất trình giấy xác nhận cư trú do cơ quan thuế Việt Nam cấp. Thời gian cấp và biểu mẫu do cơ quan thuế quy định. Nên xin sớm vì nhiều nước đối tác yêu cầu giấy này trước khi khấu trừ thuế.
Ngược lại, khi trả tiền cho đối tác nước ngoài và muốn áp dụng thuế suất của hiệp định, bên Việt Nam cần có xác nhận cư trú của đối tác, cùng hồ sơ chứng minh họ là chủ sở hữu thực sự của khoản thu nhập.
Thuế nhà thầu nước ngoài
Khi doanh nghiệp Việt Nam thanh toán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài về hàng hóa, dịch vụ gắn với hoạt động tại Việt Nam, thường phát sinh thuế nhà thầu nước ngoài. Thuế này gồm phần thuế GTGT và phần thuế thu nhập doanh nghiệp, theo thông tư hướng dẫn thuế nhà thầu hiện hành.
Bên Việt Nam thường là người khấu trừ và nộp thay cho bên nước ngoài. Nếu quên khấu trừ, bên Việt Nam có thể bị truy thu và xử phạt, dù tiền đã trả cho đối tác. Hãy đưa điều khoản về thuế vào hợp đồng, nêu ai chịu thuế và cách tính tiền thanh toán ròng hay gộp thuế.
Hiệp định có thể miễn hoặc giảm thuế nhà thầu thu nhập doanh nghiệp, nhưng không tự động. Bên nước ngoài cần nộp hồ sơ đề nghị áp dụng ưu đãi theo hướng dẫn trước khi khấu trừ, thay vì nộp đủ rồi xin hoàn.
Cơ sở thường trú và rủi ro của doanh nghiệp nhỏ
Cơ sở thường trú là khái niệm trung tâm của hiệp định: doanh nghiệp nước ngoài chỉ bị đánh thuế lợi nhuận kinh doanh tại Việt Nam nếu có cơ sở thường trú ở đây. Cơ sở thường trú có thể là văn phòng, nhà máy, công trường kéo dài đủ lâu hoặc người đại diện có quyền ký hợp đồng thay mặt.
Doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu dịch vụ hay lập trình thường không có ý định lập cơ sở thường trú ở nước khách hàng, nhưng đội ngũ hay đi công tác dài, hoặc một nhân viên thường xuyên ký hợp đồng thay công ty, có thể tạo ra cơ sở thường trú ngoài ý muốn.
Vì vậy cần ghi lại thời gian nhân viên lưu trú tại nước ngoài và phạm vi quyền hạn của họ. Dữ liệu này là căn cứ khi cơ quan thuế nước đến hỏi về tình trạng cơ sở thường trú.
Giao dịch liên kết và hồ sơ cần giữ
Khi doanh nghiệp giao dịch với bên liên kết ở nước ngoài, như công ty mẹ hay công ty cùng tập đoàn, pháp luật về giao dịch liên kết, hiện nằm trong Nghị định 132/2020/NĐ-CP, yêu cầu kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch. Hiệp định thường cho phép cơ quan thuế hai nước trao đổi thông tin về những giao dịch này.
Hồ sơ nên giữ gồm hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, giấy xác nhận cư trú, tờ khai thuế nhà thầu, chứng từ nộp thuế và văn bản đề nghị áp dụng hiệp định. Đặt tên thư mục theo đối tác và năm tài chính để truy xuất nhanh.
Thời hạn lưu trữ dài hơn thời hiệu kiểm tra sau thông quan, vì cơ quan thuế có thể kiểm tra nhiều năm trước. Giữ hồ sơ ít nhất năm năm kể từ kỳ kê khai là mức tối thiểu hợp lý.
Công cụ hỗ trợ và giới hạn
Việc xác định hiệp định áp dụng, nộp hồ sơ và tính thuế nhà thầu do bạn hoặc tư vấn thuế thực hiện. 4softerp là phần mềm kế toán chung, không có trường tham chiếu hiệp định hay bảng khấu trừ thuế nhà thầu, nên bạn cần tự ghi nhận các khoản này.
4hosting cung cấp web hosting và VPS tại trung tâm dữ liệu EU. Nếu doanh nghiệp tự vận hành kho tài liệu hoặc website, đây là nơi đặt dịch vụ; sản phẩm không phân tích thuế quốc tế.