Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTT)

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần phân định quyền đánh thuế giữa Việt Nam và nước đối tác, thường giảm thuế khấu trừ đối với cổ tức, lãi vay và tiền bản quyền. Để áp dụng, người nhận thu nhập phải là đối tượng cư trú của nước đối tác và nộp hồ sơ theo hướng dẫn.

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần hoạt động thế nào

Một khoản thu nhập có thể bị hai nước cùng đánh thuế: nước nơi phát sinh thu nhập và nước nơi người nhận cư trú. Hiệp định giữa hai nước phân định quyền đánh thuế của mỗi bên, thường bằng cách giới hạn thuế tại nguồn hoặc quy định nước cư trú phải miễn hay khấu trừ thuế đã nộp ở nước nguồn.

Việt Nam đã ký hiệp định với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Cấu trúc của các hiệp định thường tương tự nhau nhưng mức thuế suất giới hạn đối với cổ tức, lãi vay và tiền bản quyền khác nhau từng hiệp định, nên không có một con số chung.

Khi hiệp định và luật trong nước quy định khác nhau, hiệp định được ưu tiên áp dụng nếu người nộp thuế đáp ứng điều kiện và hoàn tất thủ tục. Đây là lý do doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới nên đọc hiệp định, không chỉ luật thuế trong nước.

Đối tượng cư trú và giấy xác nhận cư trú

Chỉ cá nhân và tổ chức là đối tượng cư trú của một trong hai nước ký hiệp định mới được hưởng ưu đãi. Tiêu chí cư trú được định nghĩa trong chính hiệp định và luật thuế của mỗi nước, ví dụ nơi đặt trụ sở quản lý thực tế đối với tổ chức.

Doanh nghiệp Việt Nam muốn hưởng ưu đãi của hiệp định ở nước đối tác thường phải xuất trình giấy xác nhận cư trú do cơ quan thuế Việt Nam cấp. Thời gian cấp và biểu mẫu do cơ quan thuế quy định. Nên xin sớm vì nhiều nước đối tác yêu cầu giấy này trước khi khấu trừ thuế.

Ngược lại, khi trả tiền cho đối tác nước ngoài và muốn áp dụng thuế suất của hiệp định, bên Việt Nam cần có xác nhận cư trú của đối tác, cùng hồ sơ chứng minh họ là chủ sở hữu thực sự của khoản thu nhập.

Thuế nhà thầu nước ngoài

Khi doanh nghiệp Việt Nam thanh toán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài về hàng hóa, dịch vụ gắn với hoạt động tại Việt Nam, thường phát sinh thuế nhà thầu nước ngoài. Thuế này gồm phần thuế GTGT và phần thuế thu nhập doanh nghiệp, theo thông tư hướng dẫn thuế nhà thầu hiện hành.

Bên Việt Nam thường là người khấu trừ và nộp thay cho bên nước ngoài. Nếu quên khấu trừ, bên Việt Nam có thể bị truy thu và xử phạt, dù tiền đã trả cho đối tác. Hãy đưa điều khoản về thuế vào hợp đồng, nêu ai chịu thuế và cách tính tiền thanh toán ròng hay gộp thuế.

Hiệp định có thể miễn hoặc giảm thuế nhà thầu thu nhập doanh nghiệp, nhưng không tự động. Bên nước ngoài cần nộp hồ sơ đề nghị áp dụng ưu đãi theo hướng dẫn trước khi khấu trừ, thay vì nộp đủ rồi xin hoàn.

Cơ sở thường trú và rủi ro của doanh nghiệp nhỏ

Cơ sở thường trú là khái niệm trung tâm của hiệp định: doanh nghiệp nước ngoài chỉ bị đánh thuế lợi nhuận kinh doanh tại Việt Nam nếu có cơ sở thường trú ở đây. Cơ sở thường trú có thể là văn phòng, nhà máy, công trường kéo dài đủ lâu hoặc người đại diện có quyền ký hợp đồng thay mặt.

Doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu dịch vụ hay lập trình thường không có ý định lập cơ sở thường trú ở nước khách hàng, nhưng đội ngũ hay đi công tác dài, hoặc một nhân viên thường xuyên ký hợp đồng thay công ty, có thể tạo ra cơ sở thường trú ngoài ý muốn.

Vì vậy cần ghi lại thời gian nhân viên lưu trú tại nước ngoài và phạm vi quyền hạn của họ. Dữ liệu này là căn cứ khi cơ quan thuế nước đến hỏi về tình trạng cơ sở thường trú.

Giao dịch liên kết và hồ sơ cần giữ

Khi doanh nghiệp giao dịch với bên liên kết ở nước ngoài, như công ty mẹ hay công ty cùng tập đoàn, pháp luật về giao dịch liên kết, hiện nằm trong Nghị định 132/2020/NĐ-CP, yêu cầu kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch. Hiệp định thường cho phép cơ quan thuế hai nước trao đổi thông tin về những giao dịch này.

Hồ sơ nên giữ gồm hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, giấy xác nhận cư trú, tờ khai thuế nhà thầu, chứng từ nộp thuế và văn bản đề nghị áp dụng hiệp định. Đặt tên thư mục theo đối tác và năm tài chính để truy xuất nhanh.

Thời hạn lưu trữ dài hơn thời hiệu kiểm tra sau thông quan, vì cơ quan thuế có thể kiểm tra nhiều năm trước. Giữ hồ sơ ít nhất năm năm kể từ kỳ kê khai là mức tối thiểu hợp lý.

Công cụ hỗ trợ và giới hạn

Việc xác định hiệp định áp dụng, nộp hồ sơ và tính thuế nhà thầu do bạn hoặc tư vấn thuế thực hiện. 4softerp là phần mềm kế toán chung, không có trường tham chiếu hiệp định hay bảng khấu trừ thuế nhà thầu, nên bạn cần tự ghi nhận các khoản này.

4hosting cung cấp web hosting và VPS tại trung tâm dữ liệu EU. Nếu doanh nghiệp tự vận hành kho tài liệu hoặc website, đây là nơi đặt dịch vụ; sản phẩm không phân tích thuế quốc tế.

01
Trở ngại

Chứng nhận cư trú thuế của đối tác nước ngoài và chứng từ khấu trừ thuế tại nguồn được lưu ở các thư mục khác nhau bởi nhiều người khác nhau — không thể xuất trình kịp thời khi GDT yêu cầu kiểm tra hồ sơ DTT.

Giải pháp

Việc áp dụng DTT xác nhận cùng cơ quan thuế hoặc tư vấn. Hóa đơn PDF có thể lưu trong kho của 4invoices; chứng nhận cư trú thuế và biên lai khấu trừ không do sản phẩm quản lý.

02
Trở ngại

Doanh thu xuyên biên giới được hạch toán vào cùng tài khoản với doanh thu nội địa — không thể xác định nhanh các giao dịch đủ điều kiện áp dụng DTT khi chuẩn bị hồ sơ yêu cầu hoàn thuế.

Giải pháp

Phân tích thuế do tư vấn của bạn thực hiện. 4softerp là kế toán chung, không có trường tham chiếu DTT hay báo cáo giao dịch đủ điều kiện.

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần có tự động áp dụng không?

Không. Người nộp thuế cần đáp ứng điều kiện, như là đối tượng cư trú của nước ký hiệp định và là chủ sở hữu thực sự của khoản thu nhập, và hoàn tất thủ tục hồ sơ theo hướng dẫn của cơ quan thuế. Nộp hồ sơ trước khi khấu trừ thuế thường dễ hơn so với nộp đủ rồi xin hoàn.

Giấy xác nhận cư trú xin ở đâu?

Doanh nghiệp và cá nhân cư trú tại Việt Nam xin giấy xác nhận cư trú ở cơ quan thuế quản lý, theo biểu mẫu và thủ tục do cơ quan thuế hướng dẫn. Giấy này thường được nước đối tác yêu cầu khi giảm thuế khấu trừ theo hiệp định. Nên xin sớm vì thời gian xử lý có thể kéo dài.

Thuế nhà thầu nước ngoài do ai nộp?

Thường bên Việt Nam trả tiền cho bên nước ngoài có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay, tùy phương thức mà hai bên thỏa thuận và quy định thuế nhà thầu. Nếu quên khấu trừ, bên Việt Nam có thể bị truy thu và xử phạt. Hợp đồng nên ghi rõ ai chịu thuế và cách tính tiền thanh toán.

Cơ sở thường trú là gì?

Là cơ sở kinh doanh cố định thông qua đó doanh nghiệp nước ngoài tiến hành toàn bộ hoặc một phần hoạt động tại Việt Nam, như văn phòng, nhà máy, công trường kéo dài đủ lâu theo hiệp định, hoặc người đại diện có thẩm quyền ký hợp đồng. Có cơ sở thường trú thì lợi nhuận gắn với cơ sở đó có thể bị đánh thuế tại Việt Nam.

Giao dịch với công ty mẹ ở nước ngoài có nghĩa vụ gì thêm?

Giao dịch với bên liên kết phải kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch theo pháp luật về giao dịch liên kết, hiện quy định trong Nghị định 132/2020/NĐ-CP, và giá phải phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập. Mức độ hồ sơ phụ thuộc vào quy mô giao dịch, nên hãy tham khảo tư vấn thuế.

Xuyên biên giới

DTT: tổng quan

Trang thông tin: việc áp dụng DTT xác nhận với cơ quan thuế và tư vấn.