Khu công nghiệp và khu chế xuất đặt dưới sự quản lý của ban quản lý cấp tỉnh. Doanh nghiệp chế xuất được coi như ở ngoài lãnh thổ hải quan, nên hàng bán cho nội địa bị xử lý như nhập khẩu và hàng từ nội địa vào như xuất khẩu, với quy định riêng về thuế.
Pháp luật Việt Nam có nhiều loại khu: khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế và khu công nghệ cao. Nghị định 82/2018/NĐ-CP quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế. Mỗi loại có mục tiêu và ưu đãi khác nhau, nên bước đầu tiên là xác định chính xác loại khu mà dự án sẽ đặt.
Khu chế xuất là khu dành cho doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu và dịch vụ cho sản xuất xuất khẩu, có ranh giới địa lý xác định và được ngăn cách với bên ngoài. Khu công nghiệp có phạm vi rộng hơn, phục vụ cả sản xuất cho thị trường nội địa.
Ban quản lý các khu công nghiệp và chế xuất cấp tỉnh là đầu mối làm việc với doanh nghiệp về đầu tư, môi trường, lao động và nhiều thủ tục hành chính khác trong khu, giảm số cơ quan phải làm việc.
Doanh nghiệp chế xuất là doanh nghiệp trong khu chế xuất hoặc doanh nghiệp được thành lập theo mô hình chế xuất, chỉ thực hiện sản xuất hàng xuất khẩu và dịch vụ cho sản xuất xuất khẩu. Doanh nghiệp này chịu quản lý hải quan theo cơ chế riêng.
Về nguyên tắc, việc mua bán hàng hóa giữa doanh nghiệp chế xuất và thị trường nội địa được coi như xuất khẩu hoặc nhập khẩu. Hàng hóa bán từ nội địa vào doanh nghiệp chế xuất làm thủ tục xuất khẩu; hàng từ doanh nghiệp chế xuất bán ra nội địa làm thủ tục nhập khẩu và phải nộp thuế tương ứng.
Điều kiện hưởng chế độ doanh nghiệp chế xuất, như không thực hiện quyền phân phối và chỉ sản xuất hàng xuất khẩu, phải được duy trì suốt thời gian hoạt động. Vi phạm có thể dẫn đến thu hồi ưu đãi và truy thu thuế.
Dự án có vốn đầu tư nước ngoài thường cần giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập doanh nghiệp, với hồ sơ nộp cho cơ quan quản lý đầu tư có thẩm quyền, thường là ban quản lý khu khi dự án đặt trong khu. Sau đó doanh nghiệp đăng ký doanh nghiệp như các doanh nghiệp khác.
Ngành nghề, quy mô vốn, mục tiêu hoạt động và địa điểm trong giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là cam kết pháp lý. Muốn thay đổi, như thêm sản phẩm hoặc đổi địa điểm, doanh nghiệp phải điều chỉnh giấy chứng nhận trước khi thực hiện.
Thuê đất trong khu công nghiệp thường theo hợp đồng thuê lại đất với chủ đầu tư hạ tầng. Hãy đọc kỹ thời hạn thuê, giá thuê, phí quản lý hạ tầng và điều kiện chuyển nhượng, vì chúng ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch tài chính của dự án.
Trước khi ký hợp đồng thuê lại đất, nên yêu cầu chủ đầu tư hạ tầng cung cấp giấy tờ pháp lý của khu, quy hoạch chi tiết và bảng giá các dịch vụ hạ tầng như điện, nước, xử lý nước thải. Những khoản này thường chiếm phần lớn chi phí vận hành cố định của nhà máy.
Doanh nghiệp trong khu có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu với thiết bị tạo tài sản cố định và nguyên liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu, tùy ngành nghề, địa bàn và loại dự án. Ưu đãi cụ thể nằm trong Luật Đầu tư, luật thuế và nghị định hướng dẫn, và thay đổi theo thời kỳ.
Ưu đãi không đương nhiên có. Doanh nghiệp phải chứng minh dự án thuộc diện ưu đãi và tuân thủ điều kiện kèm theo, như thời hạn giữ tài sản hay tỷ lệ doanh thu xuất khẩu. Hồ sơ chứng minh phải được lưu liên tục.
Hóa đơn giữa doanh nghiệp chế xuất và nội địa thể hiện đúng bản chất giao dịch, kèm tờ khai hải quan tương ứng. Lập hóa đơn như giao dịch nội địa thông thường là lỗi gây nhầm lẫn thuế GTGT và thuế nhập khẩu.
Hàng hóa ra vào khu chế xuất đi qua kiểm soát hải quan tại cổng khu hoặc tại địa điểm làm thủ tục. Doanh nghiệp phải theo dõi hàng tồn trong khu, nguyên liệu nhập, thành phẩm xuất, phế liệu và hàng gia công riêng biệt, vì cơ quan hải quan có quyền kiểm tra tồn kho.
Phế liệu, phế phẩm hoặc máy móc thải loại có quy trình xử lý riêng. Bán chúng ra thị trường nội địa phải làm thủ tục nhập khẩu, và có thể phải nộp thuế. Không xử lý theo quy trình sẽ bị coi là buôn lậu hoặc gian lận thương mại.
Báo cáo quyết toán nguyên vật liệu, vật tư nhập khẩu thường phải nộp định kỳ cho hải quan. Hệ thống sổ kho cần ghi nhận tới từng mã hàng để đối chiếu được.
Việc xác định chế độ ưu đãi và thủ tục hải quan thực hiện cùng ban quản lý khu, cơ quan thuế và hải quan. 4invoices và 4softerp không có cấu hình riêng cho khu chế xuất và không phân loại giao dịch giữa khu với nội địa.
4softerp là phần mềm kế toán đa công ty, phù hợp khi một nhóm có công ty trong khu và công ty ngoài khu; 4invoices lập hóa đơn PDF và cho bạn chọn thuế suất trên từng dòng. Cả hai không kết nối với cổng hải quan hay cổng thuế.
Không xác định rõ doanh nghiệp trong KCX được miễn hay giảm những loại thuế nào và theo thời hạn nào — dẫn đến áp thuế sai trên hóa đơn trong nhiều tháng.
Chế độ thuế ưu đãi của KCN/KCX xác định cùng cơ quan thuế hoặc tư vấn. Bạn chọn thuế suất trên từng dòng hóa đơn; sản phẩm không có cấu hình chế độ thuế theo khu vực.
Bán hàng từ KCX vào nội địa bị xử lý như giao dịch xuất khẩu thông thường — gây sai lệch nghĩa vụ thuế và cần điều chỉnh sổ sách tốn kém.
Cách xử lý giao dịch KCX–nội địa và KCX–nước ngoài xác nhận cùng cơ quan thuế và hải quan; sản phẩm không phân tách các loại giao dịch này.
Là doanh nghiệp nằm trong khu chế xuất hoặc được thành lập theo mô hình chế xuất, chỉ sản xuất hàng xuất khẩu và cung cấp dịch vụ cho sản xuất xuất khẩu. Doanh nghiệp này chịu cơ chế quản lý hải quan riêng, được coi như ở ngoài lãnh thổ hải quan và có quy định đặc thù về thuế nhập khẩu và GTGT.
Giao dịch được coi như nhập khẩu vào thị trường nội địa. Người mua phải làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế nhập khẩu, thuế GTGT cùng các loại thuế khác nếu có. Doanh nghiệp chế xuất cũng cần đáp ứng điều kiện về quyền kinh doanh, nên nên hỏi ban quản lý khu và hải quan trước khi bán.
Dự án có vốn nước ngoài thường cần giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ cơ quan có thẩm quyền, thường là ban quản lý khu, rồi đăng ký doanh nghiệp và ký hợp đồng thuê lại đất với chủ đầu tư hạ tầng. Sau đó là các thủ tục môi trường, xây dựng và lao động. Thứ tự thủ tục phụ thuộc vào loại dự án.
Không. Doanh nghiệp phải chứng minh dự án thuộc diện ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn và loại dự án, và tuân thủ các điều kiện kèm theo. Ưu đãi có thể bị thu hồi nếu vi phạm điều kiện. Cần lưu hồ sơ chứng minh liên tục và đối chiếu với văn bản hiện hành, vì chính sách thay đổi theo thời kỳ.
Phải làm theo quy trình xử lý phế liệu, phế phẩm do hải quan và pháp luật môi trường quy định. Bán ra thị trường nội địa thường phải làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế tương ứng. Xử lý ngoài quy trình có thể bị coi là gian lận thương mại, nên cần thông báo và có chứng từ rõ ràng.
Trang thông tin: chế độ thuế của khu vực xác nhận với cơ quan thuế; sản phẩm không cấu hình ưu đãi thuế.
