Rehber · Türkiye 2026

Serbest meslek makbuzu vs fatura: Ne zaman hangisi?

Serbest meslek erbabı (avukat, doktor, mühendis, mimar, mali müşavir, müşavir, ressam, müzisyen) Türkiye'de fatura yerine Serbest Meslek Makbuzu (SMM) keser. SMM, vergi mevzuatında özel bir belgedir: brüt tutardan %20 gelir vergisi tevkifatı yapılır (müvekkilin sorumluluğunda), KDV %20 (veya sektörel istisna) ayrı hesaplanır, yıllık harç defteri tutulur. Bu rehber SMM'nin teknik mekaniğini, e-SMM zorunluluğunu ve fatura kesilebilen istisnai durumları açıklıyor.

SMM nedir, kim keser?

Serbest Meslek Makbuzu, Gelir Vergisi Kanunu md. 65'e göre serbest meslek erbabının düzenlediği belgedir. Aşağıdaki meslek grupları SMM keser:

  • Avukat, hukuk müşaviri
  • Doktor, eczacı, diş hekimi (klinik bağımsız çalışıyorsa)
  • Mühendis, mimar (bağımsız çalışan)
  • Mali müşavir, YMM, müşavir
  • Tercüman, danışman, eğitmen
  • Ressam, müzisyen, yazar (telif geliri için)

Tevkifat: %20 gelir vergisi nasıl işler?

SMM tutarından %20 gelir vergisi tevkifatı yapılır (KDV hariç). Tevkifatın muhasebe-vergi mantığı:

  • Brüt SMM: 10.000 TL + KDV %20 = 12.000 TL toplam
  • Müvekkil ödemesinde: 12.000 TL ödenir, ancak müvekkil 2.000 TL'yi gelir vergisi tevkifatı olarak GİB'e yatırır
  • Serbest meslek erbabı net olarak: 10.000 + 2.400 KDV − 2.000 tevkifat = 10.400 TL alır
  • Yıllık beyannamede 2.000 TL tevkifat mahsup edilir

e-SMM: 2026 itibariyle zorunlu

2026 yılı başı itibariyle serbest meslek erbabı için e-SMM (elektronik makbuz) zorunlu hâle gelmiştir. Eşik: yıllık brüt 500 bin TL üzeri makbuzlar. Format e-Fatura'ya benzer (UBL şeması), GİB onaylı operatör üzerinden iletilir.

Harç defteri tutma

Serbest meslek erbabı yıllık "Serbest Meslek Defteri" tutmak zorundadır. Defter şu bilgileri içerir:

  • Her makbuz: tarih, müvekkil, brüt tutar, KDV, net tutar, tevkifat
  • Giderler: kira, elektrik, telefon, demirbaş amortismanı
  • Yıllık gelir-gider farkı: gelir vergisi matrahı
  • Geçici vergi beyannamesi: 3 aylık dönem (Mart, Haziran, Eylül, Aralık)

Fatura kesilebilen istisnai durumlar

Bazı durumlarda SMM yerine fatura kesilir:

  • Mal teslimi: hizmet değil mal sattığınızda (ör. mimar plan kitabı satışı) fatura
  • Şirketler arası: serbest meslek erbabı kendi şirketini kurarsa (Ltd, AŞ) faturalı keser
  • Yurt dışı müşteri: hizmet ihracatı, e-Arşiv ihracat formatı, KDV %0
  • Tüzel kişiliğe geçtiğinizde tüm gelirler fatura ile kesilir
Genel bilgi amaçlıdır — özel durumunuz için mali müşavir veya yeminli mali müşavir (YMM) ile görüşmenizi öneririz. 2026 yılı oran ve eşikleri Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tebliği ile değişebilir.
Türkiye'de 4b2b ne sunar · 4invoices.net

4b2b Türkiye'de bu konu için resmî bir entegrasyon sunmaz: GİB e-Fatura/e-Arşiv/e-Defter, SGK e-Bildirge, KEP veya muhasebe yazılımı (Logo, Mikro, Paraşüt) bağlantısı yoktur. Türkiye'de sunulan hizmetler 4invoices (PDF fatura, numaralandırma, müşteri kartları, yapılandırılabilir KDV oranları, ödeme bağlantısı), 4notify (SMS ve WhatsApp bildirimleri), 4hosting (AB'de barındırma) ve 4buildsite'tır (web sitesi oluşturucu). Yasal yükümlülükler için mali müşavirinizle ve GİB onaylı bir özel entegratörle çalışın.

Sıkça sorulan sorular

Avukat olarak şirket kursam ne değişir?

Ltd veya AŞ kurarsanız artık serbest meslek erbabı değil tüzel kişi olursunuz. Fatura kesersiniz (e-Fatura/e-Arşiv), tevkifat yapılmaz, kurumlar vergisi %25 (2026) öderiniz. Genelde 1 milyon TL üzeri yıllık ciro için anlamlı.

Yurt dışında danışmanlık yapıyorum, KDV durumu ne?

Hizmet ihracatı sayılır, KDV %0 uygulanır (KDVK md. 11). Yabancı müşteriye e-Arşiv ihracat formatında SMM kesilir. KDV iadesi başvurusu mümkün.

Mali müşavir SMM'mi düzenlemeye yetkili mi?

Mali müşavir muhasebe ve vergi danışmanlığı verir, ancak SMM'yi siz kesersiniz. Mali müşavir kendi yazılımıyla defter tutar, beyannameleri hazırlar, ancak makbuz kesimi sizin yetkinizdedir.

Konunun bağlam sayfası →